Jako początkujący nauczyciel szybko zrozumiałem, że dobry start wymaga nie tylko znajomości przedmiotu, lecz także poznania szkolnego rytmu: dokumentacji, zasad oceniania, potrzeb uczniów i codziennej współpracy z rodzicami. Przygotowanie do zawodu rozpoczyna się po zatrudnieniu, jeśli pracuję co najmniej na 1/2 etatu i mam wymagane kwalifikacje. Zwykle trwa 3 lata i 9 miesięcy, ale w określonych przypadkach można skrócić je do 2 lat i 9 miesięcy. Reforma z 2022 roku zniosła stopnie stażysty i nauczyciela kontraktowego. Dlatego po etapie początkującym mogę ubiegać się o mianowanie, a później — o dyplomowanie.
Najwięcej uczę się w praktyce: prowadzę zajęcia, poznaję statut i organizację szkoły, obserwuję lekcje innych nauczycieli, a następnie sprawdzam, które pomysły działają. Rozwijam też umiejętności pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, w tym z osobami szczególnie uzdolnionymi, oraz uczę się korzystać z narzędzi cyfrowych. W drugim roku przygotowania prowadzę co najmniej godzinne zajęcia w obecności dyrektora, mentora i wskazanej przez niego osoby. Z kolei w ostatnim roku, po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny pracy, prowadzę kolejną godzinną lekcję przed komisją.
Bezpieczna przestrzeń, która zmienia trudne dni w cenne lekcje
Dużym wsparciem jest dla mnie mentor, czyli nauczyciel mianowany lub dyplomowany przydzielony przez dyrektora. Pomaga mi zrozumieć szkolne procedury, dobrać formy doskonalenia i zaplanować lekcje. Wspólnie omawiamy też, co się udało, a co warto poprawić. Obserwuję jego zajęcia, a on przygląda się moim, dzięki czemu regularne rozmowy przynoszą konkretne wskazówki. W pierwszym roku mentor powinien obserwować i omawiać ze mną co najmniej godzinę zajęć miesięcznie, a w kolejnych latach — co najmniej 4 godziny rocznie. Traktuję te spotkania nie jak kontrolę, lecz jak bezpieczną przestrzeń do wypróbowywania nowych metod.
Droga do stopnia nauczyciela mianowanego wymaga systematyczności. W ostatnim roku przygotowania muszę uzyskać co najmniej dobrą ocenę pracy, pozytywną opinię o przeprowadzonych zajęciach oraz zdać egzamin przed komisją. Wniosek składam do organu prowadzącego szkołę. Jeśli zrobię to do 30 czerwca, decyzja powinna zapaść do 31 sierpnia; jeśli zaś złożę go do 31 października — do 31 grudnia. Dlatego na bieżąco zapisuję pomysły, efekty pracy i wnioski z obserwacji, zamiast odtwarzać je w ostatniej chwili. Po uzyskaniu mianowania czeka mnie kolejny etap: co do zasady muszę przepracować co najmniej 5 lat i 9 miesięcy, zanim zacznę ubiegać się o stopień nauczyciela dyplomowanego.
Etapy awansu zawodowego nauczyciela w Polsce
Poniższa lista opisuje kolejne etapy nowej ścieżki awansu: od przygotowania do zawodu, przez uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego, po postępowanie kwalifikacyjne na nauczyciela dyplomowanego. Znajdziesz w niej także wymagania, zasady oceny pracy, rolę mentora oraz informacje o dokumentach i terminach.
- Ustal, które przepisy mają zastosowanie. Nowy system obowiązuje od 1 września 2022 r. Obejmuje nauczyciela początkującego oraz dwa formalne stopnie: mianowanego i dyplomowanego. Zlikwidowano stopnie nauczyciela stażysty i kontraktowego. Jednak w okresie przejściowym część osób może kontynuować awans według wcześniejszych zasad. Zależy to m.in. od stopnia posiadanego 31 sierpnia 2022 r. i etapu rozpoczętego postępowania. Dlatego przed zaplanowaniem awansu sprawdź, czy obejmuje Cię nowa ścieżka, czy przepisy przejściowe.
- Rozpocznij przygotowanie do zawodu i współpracuj z mentorem. Przygotowanie zaczyna się z chwilą podjęcia pracy, jeśli masz wymagane kwalifikacje i pracujesz co najmniej na pół etatu na podstawie stosunku pracy. Standardowo trwa 3 lata i 9 miesięcy, ale w określonych przypadkach może skrócić się do 2 lat i 9 miesięcy. Dyrektor przydziela mentora spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. W tym czasie poznawaj organizację i zasady działania szkoły, prowadź zajęcia, uczestnicz w jej zadaniach statutowych, obserwuj lekcje i rozwijaj kompetencje — także w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nowy system nie wymaga planu rozwoju zawodowego ani sprawozdania, które obowiązywały wcześniej.
- Podlegaj ocenie pracy i przeprowadź wymagane zajęcia. W trakcie przygotowania do zawodu, także w jego ostatnim roku, dyrektor dokonuje oceny pracy. Aby uzyskać mianowanie, potrzebujesz co najmniej oceny dobrej za ostatni rok. Dyrektor zasięga opinii mentora i rady rodziców, ale ich wydanie nie wstrzymuje procedury. W drugim roku przygotowania przeprowadź co najmniej jedną godzinę zajęć obserwowanych przez dyrektora, mentora i wskazaną osobę. Natomiast w ostatnim roku, po uzyskaniu wymaganej oceny, poprowadź zajęcia przed komisją powołaną przez dyrektora. Pozytywna opinia o tych zajęciach pozwala kontynuować awans.
- Złóż wniosek o egzamin na nauczyciela mianowanego. Wniosek skieruj do organu prowadzącego szkołę i dołącz dokumenty potwierdzające kwalifikacje, odbycie przygotowania do zawodu, co najmniej dobrą ocenę pracy oraz pozytywną opinię o zajęciach. Przygotuj m.in. poświadczone kopie dokumentów kwalifikacyjnych, zaświadczenie dyrektora o przebiegu i wymiarze zatrudnienia podczas przygotowania, kopię karty oceny pracy oraz opinię o zajęciach. Wniosek złożony do 30 czerwca organ powinien rozpatrzyć do 31 sierpnia, a złożony do 31 października — do 31 grudnia danego roku.
- Przystąp do egzaminu przed komisją. Organ prowadzący powołuje komisję. Podczas egzaminu odpowiadaj na pytania dotyczące wymagań zawodowych i pokaż, jak rozwiązujesz problem związany z pracą. Komisja zapoznaje się również z oceną pracy i opinią o przeprowadzonych zajęciach. Przygotuj się z przepisów dotyczących funkcjonowania szkoły, realizacji podstawy programowej, rozpoznawania potrzeb uczniów i indywidualizacji nauczania. Powtórz też zagadnienia z psychologii, pedagogiki i dydaktyki, poznaj specyfikę środowiska lokalnego oraz możliwości wykorzystania narzędzi informatycznych i multimedialnych. Po zdaniu egzaminu uzyskasz stopień nauczyciela mianowanego na mocy decyzji administracyjnej organu prowadzącego.
- Po mianowaniu przygotuj się do postępowania na stopień dyplomowanego. Zasadniczo musisz przepracować 5 lat i 9 miesięcy od uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego, choć w określonych przypadkach przepisy przewidują krótszy okres. Uzyskaj co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy i dokumentuj swoje działania oraz ich efekty, w tym dorobek zawodowy i aktywność na rzecz szkoły oraz oświaty. Następnie złóż do właściwego organu nadzoru pedagogicznego wniosek o postępowanie kwalifikacyjne. Dołącz wymagane dokumenty oraz opis i analizę spełniania wymagań. Na tym etapie przechodzisz postępowanie kwalifikacyjne, a nie egzamin.
Awans na nauczyciela mianowanego: ocena pracy, zajęcia i egzamin
Awans na nauczyciela mianowanego rozpoczyna przygotowanie do zawodu, które standardowo trwa 3 lata i 9 miesięcy, a w określonych przypadkach — 2 lata i 9 miesięcy. W tym czasie pracuję pod opieką mentora, czyli nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego. Mentor pomaga mi poznać szkolną dokumentację, omawia prowadzone przeze mnie zajęcia i wspiera rozwój mojego warsztatu. Do przygotowania kwalifikuje mnie zatrudnienie na umowę o pracę w wymiarze co najmniej połowy etatu oraz posiadanie wymaganych kwalifikacji.
Kluczowe znaczenie ma ocena pracy, którą dyrektor przeprowadza w drugim i ostatnim roku przygotowania. W tym celu zasięga pisemnej opinii mentora i rady rodziców, a obie strony mają 14 dni na jej wydanie. Ocena ma formę opisową i może być wyróżniająca, bardzo dobra, dobra albo negatywna. Aby kontynuować awans, muszę uzyskać co najmniej dobrą ocenę w ostatnim roku. Ważne są również obserwowane zajęcia: w drugim roku prowadzę co najmniej jedną godzinę lekcji przy dyrektorze, mentorze i wskazanej osobie, natomiast w ostatnim — po uzyskaniu wymaganej oceny — prowadzę godzinne zajęcia przed komisją powołaną przez dyrektora.
Awans wymaga systematycznej pracy, rozwijania warsztatu i dokumentowania postępów. Dobre przygotowanie do kolejnych etapów pomaga pewniej podejść do oceny i egzaminu.
Komisja oceni twoją wiedzę, a terminy zdecydują o awansie
Gdy komisja pozytywnie zaopiniuje moje zajęcia, kompletuję dokumenty i składam wniosek do organu prowadzącego szkołę. Dołączam między innymi potwierdzenia kwalifikacji, zaświadczenie dyrektora o przebiegu przygotowania, kopię oceny pracy oraz pozytywną opinię komisji. Egzamin przeprowadza komisja powołana przez organ prowadzący. W jej skład wchodzą przedstawiciel tego organu, przedstawiciel nadzoru pedagogicznego, dyrektor szkoły i dwaj eksperci. Odpowiadam na pytania o prawo i organizację szkoły, pracę z uczniami, indywidualizację nauczania oraz zastosowanie wiedzy pedagogicznej, a także rozwiązuję wskazany problem zawodowy. Podczas egzaminu mogę korzystać z aktów prawnych.
Terminy złożenia wniosku wyznaczają datę decyzji: jeśli złożę go do 30 czerwca, decyzję powinienem otrzymać najpóźniej do 31 sierpnia, a przy wniosku złożonym do 31 października — do 31 grudnia. Stopień nauczyciela mianowanego nadaje organ prowadzący w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego pilnuję terminów i kompletności załączników. Sama rozmowa przed komisją nie wystarczy — potrzebuję także wymaganych kwalifikacji, ukończonego przygotowania, dobrej oceny pracy i pozytywnej opinii o zajęciach.
Warto pamiętać, że podczas egzaminu na nauczyciela mianowanego można korzystać z aktów prawnych — dobrze więc wcześniej przećwiczyć szybkie wyszukiwanie w nich potrzebnych przepisów.
Droga do stopnia nauczyciela dyplomowanego i wymagany dorobek zawodowy
Droga do stopnia nauczyciela dyplomowanego zaczyna się od codziennej pracy z uczniami, ale obejmuje także formalne etapy. W obecnym systemie nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu, a następnie — po spełnieniu wymagań i zdaniu egzaminu — uzyskuje stopień nauczyciela mianowanego. Dopiero po wymaganym okresie pracy na tym stanowisku może ubiegać się o najwyższy stopień awansu zawodowego, czyli stopień nauczyciela dyplomowanego. Pamiętam, że w tym poście była o tym mowa.
Od września 2022 roku ścieżka awansu obejmuje dwa stopnie: mianowanego i dyplomowanego. Zlikwidowano dawne stopnie stażysty i kontraktowego, jednak przepisy przejściowe pozwalają części nauczycieli kontynuować awans według wcześniejszych zasad do końca sierpnia 2027 roku. Dlatego przed zaplanowaniem kolejnych kroków sprawdzam, które przepisy dotyczą mojej sytuacji zawodowej i kiedy rozpocząłem procedurę.
W nowej ścieżce przygotowanie do zawodu trwa standardowo 3 lata i 9 miesięcy, a w wybranych przypadkach — 2 lata i 9 miesięcy. Liczą się również warunki zatrudnienia: co do zasady pracuję na podstawie stosunku pracy, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami i w wymiarze wynoszącym co najmniej połowę obowiązkowego pensum. W tym czasie dyrektor przydziela mi mentora, który pomaga poznać organizację szkoły, omawia ze mną zajęcia i wspiera rozwój warsztatu pedagogicznego.
Jak zamienić codzienną pracę z uczniami w przekonujący dorobek?
Po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego rozpoczynam kolejny etap. Standardowo muszę przepracować na tym stanowisku co najmniej 5 lat i 9 miesięcy, zanim złożę wniosek o postępowanie kwalifikacyjne. Przepisy przewidują krótszy okres w określonych sytuacjach, dlatego sprawdzam, czy mogę z niego skorzystać. Sam staż nie gwarantuje awansu: pozwala ubiegać się o stopień, ale nie zastępuje oceny pracy, udokumentowanego dorobku ani rozmowy przed komisją. Jak już schodzimy na ten temat, sprawdź warunki i ścieżkę awansu nauczyciela wspomagającego.
Przede wszystkim potrzebuję co najmniej bardzo dobrej oceny pracy. Wniosek kieruję do właściwego organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w niektórych przypadkach — zgodnie z przepisami — do właściwego ministra. Dołączam między innymi potwierdzenie kwalifikacji, zaświadczenie o zatrudnieniu i okresie pracy, kartę oceny pracy oraz opis i analizę sposobu spełniania wymagań. Przed złożeniem dokumentów sprawdzam ich kompletność, zgodność danych i wymagane poświadczenia.
Dorobek zawodowy powinien pokazywać zarówno moje działania, jak i ich efekty. Opisuję pracę dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, rozwijanie warsztatu oraz wykorzystywanie wiedzy z pedagogiki, psychologii i dydaktyki. Uwzględniam też indywidualizowanie pracy, wspieranie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i uczniów szczególnie uzdolnionych, stosowanie narzędzi cyfrowych, współpracę z rodzicami oraz działania odpowiadające na potrzeby szkoły i środowiska lokalnego.
Warto opisać również współpracę z innymi nauczycielami, dzielenie się wiedzą, doskonalenie zawodowe i inicjatywy wspierające życie szkoły. Przy każdym działaniu wskazuję cel, własny wkład i rezultat, na przykład większe zaangażowanie uczniów, lepsze dostosowanie metod do ich potrzeb albo sprawniejszą współpracę zespołu. Dzięki temu materiał przekonuje bardziej niż sama lista szkoleń i pełnionych funkcji.
Postępowanie na stopień nauczyciela dyplomowanego ma formę kwalifikacyjną, a nie egzaminacyjną. Komisja analizuje dokumentację i rozmawia ze mną o działaniach, ich efektach oraz sposobie realizowania obowiązków. Przygotowując się do rozmowy, porządkuję przykłady z praktyki i zastanawiam się, czego nauczyłem się dzięki konkretnym projektom. Nie tworzę imponującego katalogu aktywności, lecz pokazuję, że świadomie rozwijam swoją pracę i przekładam doświadczenie na korzyści dla uczniów oraz szkoły.
Ważny jest również kalendarz. Wnioski złożone do końca czerwca powinny zostać rozpatrzone do końca sierpnia tego samego roku, a dokumenty złożone do końca października — do końca grudnia. Te terminy pomagają zaplanować przygotowania, jednak nie warto czekać do ostatnich dni. Z wyprzedzeniem sprawdzam wymagania, proszę o potrzebne zaświadczenia i zachowuję kopie materiałów potwierdzających mój dorobek.
Podstawę prawną awansu stanowią przede wszystkim Karta Nauczyciela oraz przepisy wykonawcze dotyczące uzyskiwania stopni awansu zawodowego. Zasady zależą od tego, czy nauczyciel podlega nowej ścieżce, czy przepisom przejściowym. Dlatego przed złożeniem wniosku sprawdzam aktualne regulacje i konsultuję wątpliwości z dyrektorem lub właściwym organem. Dobrze zaplanowana droga do dyplomowania wymaga czasu, systematyczności i rzetelnego przedstawienia efektów pracy, a zarazem pozwala uporządkować doświadczenia i dostrzec własny wkład w życie szkolnej społeczności.
Wskazówka: Zbieraj na bieżąco krótkie notatki i przykłady potwierdzające efekty swojej pracy. Dzięki temu przy przygotowywaniu dokumentacji łatwiej pokażesz nie tylko, co zrobiłeś, lecz także jak twoje działania wpłynęły na uczniów i szkołę.
Nowe i przejściowe zasady awansu: kto podlega starej ścieżce do 2027 roku
Poniższa lista wyjaśnia, kto może korzystać ze starej ścieżki awansu do 2027 roku, kogo obejmują nowe zasady oraz jakie warunki i terminy obowiązują w okresie przejściowym.
- Okres przejściowy trwa do 31 sierpnia 2027 roku. Reforma, która weszła w życie 1 września 2022 roku, wprowadziła dwa formalne stopnie: nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Natomiast „nauczyciel początkujący” to osoba bez stopnia awansu, która odbywa przygotowanie do zawodu.
- Nauczyciele kontraktowi mogą kontynuować starą ścieżkę. Osoby, które uzyskały ten stopień przed 1 września 2022 roku, mogą ubiegać się o mianowanie według wcześniejszych przepisów, jeśli rozpoczną wymagany staż najpóźniej 31 sierpnia 2027 roku. W tym trybie liczą się m.in. dotychczasowy staż i wymagany okres pracy.
- Nauczyciele mianowani, którzy przed 1 września 2022 roku rozpoczęli awans na dyplomowanego, kończą go według starych zasad. Z kolei osoby, które do tego dnia nie rozpoczęły procedury, podlegają nowym regulacjom. Standardowy wymagany okres pracy przed ubieganiem się o stopień dyplomowanego wynosi w tym systemie 5 lat i 9 miesięcy, choć w określonych przypadkach przepisy przewidują krótszy czas.
- Nauczyciele stażyści, którzy 1 września 2022 roku odbywali staż na stopień kontraktowego, zostali objęci nowym systemem. Przepisy mogą zaliczyć dotychczasowy staż do przygotowania do zawodu, ale nauczyciele ci nie kontynuują już dawnej ścieżki do stopnia kontraktowego.
- Nowe zasady dotyczą osób rozpoczynających pracę od 1 września 2022 roku oraz nauczycieli zatrudnionych wcześniej, którzy do 31 sierpnia 2022 roku nie uzyskali stopnia kontraktowego. Przygotowanie do zawodu trwa zasadniczo 3 lata i 9 miesięcy, a w określonych przypadkach — 2 lata i 9 miesięcy.
- Przygotowanie do zawodu zależy od warunków zatrudnienia. Co do zasady nauczyciel musi mieć wymagane kwalifikacje i pracować na podstawie stosunku pracy w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć. Przepisy mogą uwzględniać zatrudnienie w kilku szkołach, jednak sama umowa zlecenia nie uprawnia do realizowania awansu.
- Na nowej ścieżce dyrektor przydziela nauczycielowi początkującemu mentora. Mentor wspiera go we wdrażaniu do pracy, pomaga dobrać doskonalenie zawodowe, obserwuje i omawia zajęcia oraz dzieli się doświadczeniem. Nauczyciel poznaje organizację szkoły, prowadzi zajęcia, rozwija kompetencje i uczestniczy w realizacji jej zadań.
- Uzyskanie mianowania na nowych zasadach wymaga oceny pracy, pozytywnej opinii o zajęciach i zdania egzaminu. W ostatnim roku przygotowania nauczyciel musi otrzymać co najmniej dobrą ocenę pracy, uzyskać pozytywną opinię po zajęciach przeprowadzonych przed komisją, a następnie zdać egzamin przed komisją powołaną przez organ prowadzący szkołę.
- Wniosek o postępowanie egzaminacyjne lub kwalifikacyjne należy złożyć do właściwego organu. W przypadku stopnia mianowanego jest nim organ prowadzący szkołę, natomiast w sprawie stopnia dyplomowanego — organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Obowiązują też szczególne rozwiązania dotyczące niektórych nauczycieli. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające kwalifikacje i spełnienie wymaganych warunków.
- Data złożenia wniosku wpływa na termin wydania decyzji. Organ powinien rozpatrzyć wniosek złożony do 30 czerwca do 31 sierpnia tego samego roku. Jeśli nauczyciel złoży go do 31 października, decyzja powinna zapaść do 31 grudnia.
- Podstawowe zasady określają Karta Nauczyciela i rozporządzenie z 6 września 2022 roku. Szczegółowa procedura zależy od tego, kiedy nauczyciel uzyskał dany stopień i jaki etap awansu rozpoczął. Dlatego przed wyborem ścieżki warto sprawdzić swoją sytuację kadrową oraz dokumenty potwierdzające przebieg zatrudnienia i awansu.
Źródła:
- https://studia-pedagogiczne.pl/aktualnosci/awans-zawodowy-nauczyciela-aktualne-zasady-etapy-i-wymagania/
- https://ecrkbialystok.com.pl/aktualnosci-sg/1031-awans-nauczyciela-wg-nowej-sciezki-od-nauczyciela-poczatkowego-do-mianowanego
- https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-ile-trwa-i-jak-przebiega-awans-zawodowy-nauczyciela
- https://livekid.com/pl/blog/awans-zawodowy-nauczyciela-rozporzadzenie-po-zmianach/
- https://epedagog.edu.pl/aktualnosci/stopnie-awansu-zawodowego-nauczyciela/
- https://wskz.pl/aktualnosci/nauczyciel-mianowany-jak-nim-zostac-ile-zarabia-i-czym-rozni-sie-od-dyplomowanego/
- https://superportal24.pl/jak-zostac-nauczycielem-dyplomowanym-w-polsce-poradnik-dla-pedagogow-17772
- https://www.wsb-nlu.edu.pl/pl/wpisy/nauczyciel-mianowany-co-oznacza-ten-stopien-awansu-zawodowego-jak-go-osiagnac
FAQ - Najczęstsze pytania
Jakie stopnie obejmuje obecna ścieżka awansu zawodowego nauczycieli?Od 1 września 2022 roku nowy system obejmuje stopnie nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Wcześniejsze stopnie stażysty i nauczyciela kontraktowego zostały zlikwidowane, choć część osób może korzystać z przepisów przejściowych do 31 sierpnia 2027 roku.
Ile trwa przygotowanie do zawodu nauczyciela?Zasadniczo przygotowanie trwa 3 lata i 9 miesięcy, a w określonych przypadkach może zostać skrócone do 2 lat i 9 miesięcy. Wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji i pracy na podstawie stosunku pracy w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego pensum.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać stopień nauczyciela mianowanego?Nauczyciel musi ukończyć przygotowanie do zawodu, uzyskać w jego ostatnim roku co najmniej dobrą ocenę pracy oraz pozytywną opinię po przeprowadzonych zajęciach. Następnie składa wniosek do organu prowadzącego szkołę i zdaje egzamin przed komisją.
Jaką rolę pełni mentor podczas przygotowania do zawodu?Mentor, którym jest nauczyciel mianowany lub dyplomowany, wspiera początkującego nauczyciela we wdrażaniu do pracy i rozwoju warsztatu. Obserwuje i omawia jego zajęcia, pomaga poznać procedury szkolne oraz wskazuje możliwości doskonalenia zawodowego.
Jakie wymagania należy spełnić, aby ubiegać się o stopień nauczyciela dyplomowanego?Co do zasady po uzyskaniu mianowania trzeba przepracować co najmniej 5 lat i 9 miesięcy oraz uzyskać co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy. Wniosek o postępowanie kwalifikacyjne należy uzupełnić wymaganymi dokumentami i opisem dorobku zawodowego; na tym etapie odbywa się postępowanie kwalifikacyjne, a nie egzamin.
