Zwolnienie z ZUS w tarczy antykryzysowej – kto mógł skorzystać?

Zwolnienie ze składek ZUS w ramach tarczy antykryzysowej

Poniżej przedstawiamy, kto mógł ubiegać się o zwolnienie ze składek ZUS na podstawie przepisów tarczy antykryzysowej z 2020 r., jakie limity i warunki obowiązywały oraz jak należało złożyć wniosek.

• Mikrofirmy zgłaszające mniej niż 10 ubezpieczonych – firma mogła ubiegać się o zwolnienie, jeśli zgłosiła się w ZUS jako płatnik przed 1 lutego 2020 r. i na 29 lutego zgłaszała do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 osób. Późniejsze przepisy objęły pomocą także płatników zarejestrowanych w lutym lub marcu; w ich przypadku liczyła się liczba ubezpieczonych odpowiednio na 31 marca lub 30 kwietnia 2020 r. Przy ustalaniu limitu pomijano pracowników młodocianych. Zwolnienie obejmowało składki przedsiębiorcy i zatrudnionych, m.in. na umowę o pracę lub zlecenie.
• Firmy zatrudniające od 10 do 49 osób – mogły uzyskać zwolnienie z 50% należności wykazanych w deklaracji za dany miesiąc. Podobnie jak w przypadku mikrofirm, przy ustalaniu liczby ubezpieczonych pomijano pracowników młodocianych, a przychód firmy nie podlegał limitowi.
• Samozatrudnieni opłacający składki wyłącznie za siebie – co do zasady musieli prowadzić działalność przed 1 kwietnia 2020 r. Ponadto ich przychód w pierwszym miesiącu objętym wnioskiem nie mógł przekroczyć 300% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2020 r., czyli 15 681 zł. Tarcza 3.0 rozszerzyła pomoc na osoby z wyższym przychodem, których dochód w tym miesiącu nie przekraczał 7 000 zł.
• Przedsiębiorcy korzystający z ulgi na start – mogli ubiegać się o zwolnienie ze składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, jeśli prowadzili działalność przed 1 kwietnia 2020 r. Musieli też spełnić kryterium przychodu do 15 681 zł albo, przy wyższym przychodzie, kryterium dochodu do 7 000 zł.
• Spółdzielnie socjalne i duchowni – spółdzielnia socjalna mogła skorzystać ze zwolnienia, jeśli zgłosiła się jako płatnik składek przed 1 kwietnia 2020 r. Przepisy przyznały to uprawnienie również duchownym będącym płatnikami składek.
• Składki i okres objęty pomocą – podstawowe zwolnienie obejmowało składki za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Dotyczyło ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, Funduszu Pracy, Funduszu Solidarnościowego, FGŚP oraz Funduszu Emerytur Pomostowych. Osoby, które zyskały uprawnienie na podstawie Tarczy 3.0, mogły uzyskać zwolnienie z nieopłaconych składek za kwiecień i maj. W niektórych przypadkach ZUS zwracał składki opłacone za marzec, a określonym grupom także za kwiecień i maj.
• Wniosek i dokumenty rozliczeniowe – wniosek RDZ należało złożyć w ZUS do 30 czerwca 2020 r. Można było przesłać go elektronicznie przez PUE ZUS, pocztą lub wrzucić do skrzynki na dokumenty w placówce ZUS. Do tego samego dnia trzeba było złożyć deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty za marzec, kwiecień i maj, chyba że przepisy zwalniały płatnika z tego obowiązku. Osoby objęte kryterium przychodowym lub dochodowym składały również wymagane oświadczenie.
• Wyłączenia i zachowanie praw ubezpieczeniowych – ze zwolnienia nie mogły skorzystać firmy, które w grudniu 2019 r. znajdowały się w trudnej sytuacji i nie regulowały należności, w tym składek ZUS. Jednocześnie okres zwolnienia uwzględniano przy ustalaniu uprawnień emerytalnych i rentowych, a ubezpieczeni zachowywali prawo do świadczeń zdrowotnych. Jeśli ZUS odmówił zwolnienia, można było w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji zwrócić się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Lista obejmuje składki objęte zwolnieniem w ramach Tarczy Antykryzysowej 3.0 oraz okres, którego ono dotyczyło.

• Ubezpieczenia społeczne — zwolnienie obejmowało składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Uprawnieni płatnicy mogli skorzystać z niego zarówno w odniesieniu do własnych składek, jak i składek za zgłoszonych pracowników lub zleceniobiorców.
• Ubezpieczenie zdrowotne — zwolnienie obejmowało składkę zdrowotną przedsiębiorcy oraz, zależnie od sytuacji, osób objętych zwolnieniem. Co ważne, osoba zwolniona i zgłoszeni przez nią członkowie rodziny zachowywali prawo do świadczeń zdrowotnych.
• Pozostałe fundusze — ponadto zwolnienie obejmowało składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych.
• Podstawowy okres zwolnienia — co do zasady obejmował marzec, kwiecień i maj 2020 r. Składki za te miesiące rozliczano w kolejnych miesiącach, a ich koszt pokrywało państwo. Jednocześnie zwolnienie nie przerywało ubezpieczenia: ten okres uwzględniano m.in. przy ustalaniu prawa do emerytury, rent i świadczeń chorobowych.
• Rozszerzenie w Tarczy Antykryzysowej 3.0 — przedsiębiorcy, którzy spełniali określone warunki dochodowe, mogli ubiegać się o zwolnienie za kwiecień i maj 2020 r., nawet jeśli przekroczyli limit przychodu. Z kolei osoby korzystające z ulgi na start mogły wnioskować za te miesiące o zwolnienie ze składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Lista wyjaśnia, jak przygotować i złożyć wniosek RDZ o zwolnienie z opłacania składek ZUS oraz jakie dokumenty i informacje do niego dołączyć.

1. Sprawdź, czy możesz ubiegać się o zwolnienie. Najpierw zweryfikuj warunki dotyczące liczby osób zgłoszonych do ubezpieczeń, daty rozpoczęcia działalności oraz tego, czy opłacasz składki wyłącznie za siebie. W opisywanych przepisach zwolnienie obejmowało m.in. mikrofirmy zgłaszające mniej niż 10 ubezpieczonych, a w określonych przypadkach także płatników zatrudniających od 10 do 49 osób, osoby prowadzące działalność na własny rachunek i duchownych. Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych pomijano pracowników młodocianych. Niektórzy samozatrudnieni musieli też spełnić limit przychodu albo warunek dotyczący dochodu — zależnie od rodzaju uprawnienia.
2. Ustal okres i rodzaj składek objętych wnioskiem. W historycznych rozwiązaniach Tarczy Antykryzysowej RDZ obejmował wskazane miesiące 2020 r. — zasadniczo okres od marca do maja, a w przypadku niektórych grup od kwietnia do maja. Zwolnienie dotyczyło składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz należności na odpowiednie fundusze, m.in. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, FGŚP i FEP. Sprawdź okres i zakres właściwy dla Twojej sytuacji, ponieważ zależały one od podstawy uprawnienia.
3. Przygotuj dane płatnika i informacje potwierdzające uprawnienie. Zbierz imię i nazwisko albo nazwę skróconą, NIP i REGON, a jeśli ich nie nadano — PESEL lub serię i numer dokumentu tożsamości. Przygotuj także adres do korespondencji oraz dane potwierdzające, do której kategorii wnioskodawców należysz. Jeśli opłacasz składki wyłącznie za siebie, podaj informacje o przychodzie, a w przypadkach przewidzianych przepisami również o dochodzie z właściwego miesiąca.
4. Wypełnij odpowiednią część formularza RDZ. Wybierz blok pasujący do Twojej sytuacji: płatnik zgłaszający ubezpieczonych, przedsiębiorca opłacający składki wyłącznie za siebie albo duchowny. Następnie uzupełnij wymagane pola, w tym adres do korespondencji, i złóż oświadczenia potwierdzające spełnienie warunków. Podaj zgodne ze stanem faktycznym informacje o przychodzie lub dochodzie. W opisywanych przepisach za fałszywe oświadczenie groziła odpowiedzialność karna.
5. Dołącz wymagane załączniki. Przy składaniu wniosku elektronicznego dołącz dokument z informacjami wymaganymi w związku z udzielaną pomocą publiczną, jeśli był potrzebny dla wybranej kategorii. Ponadto wskaż, czy prowadzisz działalność w sektorze rybołówstwa i akwakultury albo w zakresie produkcji podstawowej produktów rolnych. W tych obszarach mogą obowiązywać odrębne limity pomocy publicznej.
6. Złóż i podpisz wniosek. Wniosek RDZ można było przekazać elektronicznie przez PUE ZUS albo papierowo — pocztą lub do skrzynki na dokumenty w placówce ZUS. W PUE ZUS formularz można było utworzyć w części z dokumentami roboczymi lub w katalogu usług. Przed wysłaniem sprawdź formularz, zapisz go i dołącz wymagane pliki. Wniosek elektroniczny podpisz podpisem zaufanym, kwalifikowanym albo osobistym (e-dowodem).
7. Przekaż dokumenty rozliczeniowe i zachowaj potwierdzenie. Za miesiące objęte zwolnieniem należało złożyć deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne w wymaganym terminie, chyba że płatnik nie musiał ich składać. Zachowaj potwierdzenie wysłania RDZ i sprawdzaj korespondencję z ZUS. Jeśli ZUS odmówił zwolnienia, można było zwrócić się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy — w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji.